Kiracı Taşınırken Depozito Nasıl Geri Alınır?

Kiracı olarak taşınırken depozitonuzu eksiksiz geri almanın yolu, evi teslim ederken her şeyi kayıt altına almaktan geçiyor: fotoğraflar, sayaç okumaları, yazılı bir teslim tutanağı ve anahtar teslimi. Türk Borçlar Kanunu’na göre kiracı, olağan kullanımdan kaynaklanan eskimelerden sorumlu değil; ev sahibi de teslimde evi kontrol edip kiracının sorumlu olduğu kusurları hemen bildirmek zorunda. Bu yazıda taşınmadan önce, taşınma günü ve sonrasında yapmanız gerekenleri anlatıyoruz.

Depozito hakkında bilmeniz gereken üç kural

Depozito, kanundaki adıyla “güvence bedeli”, Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesinde düzenleniyor. Konut kiralarında üç temel kural var:

1. Üst sınır: Depozito üç aylık kira bedelini geçemez. Bunun üzerinde alınan kısım geçersiz sayılıyor.
2. Bankada tutulması: Depozito para olarak verildiyse, kanuna göre kiracı adına açılan vadeli bir hesaba yatırılması ve ev sahibinin onayı olmadan çekilememesi gerekiyor. Faiz ya da getiri de kiracıya ait.
3. Üç aylık süre: Kira sözleşmesi bittikten sonra üç ay içinde ev sahibi, kiracıya karşı kira sözleşmesinden doğan bir dava açtığını ya da icra takibine başladığını bankaya yazılı olarak bildirmezse, banka kiracının talebi üzerine depozitoyu iade ediyor.

Uygulamada pek çok depozito bankaya yatırılmıyor, doğrudan ev sahibine nakit ya da havale ile veriliyor. Bu durumda da ev sahibinin depozitoyu yalnızca gerçekten doğmuş bir alacağı, örneğin ödenmemiş kira ya da kiracının sorumlu olduğu bir hasarı karşılamak için kullanabileceği kabul ediliyor. Ortada böyle bir alacak yoksa depozitonun iade edilmesi gerekiyor.

Olağan kullanım ve kiracının sorumluluğu

Depozito anlaşmazlıklarının çoğu, “bu hasar mı, yoksa normal eskime mi?” sorusundan çıkıyor. Kanunun 334. maddesine göre kiracı, kiralananı teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlü; ama sözleşmeye uygun kullanım sonucu ortaya çıkan eskimelerden ve bozulmalardan sorumlu değil.

Yani birkaç yıl oturulmuş bir evde duvar boyasının solması, parkede yürüme izleri, mutfak dolaplarının menteşelerinin gevşemesi, kapı kollarının aşınması gibi şeyler olağan kullanımın sonucu sayılabilir. Buna karşılık kırık bir cam, yanık bir tezgâh, delinmiş bir kapı ya da su kaçağından kabarmış bir parke kiracının sorumluluğuna girebilir. Sınır her zaman net değil; bu yüzden aşağıda anlattığımız kayıt yöntemleri önemli.

Sözleşmenizde “ev boyalı teslim edilecek” gibi özel maddeler varsa onlara da bakın. Bu tür maddelerin geçerliliği ve kapsamı tartışmalı olabiliyor; ama sözleşmede ne yazdığını bilmek, ev sahibiyle konuşurken elinizi güçlendirir.

Ev sahibinin kontrol yükümlülüğü

Kanunun 335. maddesi ev sahibine de bir yükümlülük veriyor: Ev geri verilirken kontrol etmek ve kiracının sorumlu olduğu kusurları ona hemen bildirmek. Ev sahibi bunu yapmazsa, olağan bir kontrolle fark edilebilecek kusurlar için kiracı sorumluluktan kurtulabiliyor. Olağan kontrolle fark edilemeyecek kusurlar ise sonradan ortaya çıktığında hemen bildirilmeli.

Bu kuralın pratik anlamı şu: Evi teslim ederken ev sahibinin ya da temsilcisinin evi sizinle birlikte gezmesini isteyin. Ortak bir kontrol, hem sizin hem onun işini kolaylaştırır.

Taşınmadan iki üç hafta önce

• Kira sözleşmenizi okuyun. Bildirim süresi, depozito tutarı, boya ve temizlik maddeleri, demirbaş listesi.
• Taşınacağınızı yazılı bildirin. Sözleşmedeki süreye uygun şekilde ve kayıtlı bir yolla. Bildirimin tarihi sonradan önemli olabilir.
• Giriş fotoğraflarınızı bulun. Eve girerken fotoğraf ya da video çektiyseniz bunları bulun; girişteki durumla çıkıştaki durumu karşılaştırmanın en güçlü yolu bu.
• Küçük onarımları planlayın. Kendi sebep olduğunuz küçük hasarları, örneğin kırık bir priz kapağı ya da gevşek bir dolap kapağını, taşınmadan önce onarmak tartışmayı baştan önler.
• Faturaları kontrol edin. Elektrik, su, doğalgaz, internet ve aidat borcunuz kalmasın; son faturalar depozitodan düşülmek istenen ilk kalemler arasında.
• Depozito belgesini bulun. Depozitoyu ödediğinizi gösteren dekont, banka hesabı bilgisi ya da sözleşmedeki ilgili madde, iade talebinde ilk istenecek belgeler.

“Son ayın kirasını depozitodan düşelim” demek

Taşınırken sık başvurulan bir yöntem, son ayın kirasını ödemeyip depozitodan düşülmesini istemek. Ev sahibi kabul ederse bu pratik bir çözüm olabilir. Ama bunu tek taraflı yapmak, yani ev sahibine sormadan son kirayı ödememek, anlaşmazlık çıkarabilir: Ev sahibi hem kiranın ödenmediğini hem de evde bir hasar olduğunu ileri sürerse, depozito iki kalemi birden karşılamaya yetmeyebilir ve tartışma uzar.

Böyle bir mahsup yapmak istiyorsanız, bunu ev sahibiyle yazılı olarak kararlaştırın. Kısa bir mesaj ya da e-posta yeterli: “Son ay kirası depozitodan karşılanacak, kalan depozito evin tesliminden sonra iade edilecek” gibi. Bu yazışma, sonradan doğabilecek her türlü yanlış anlamayı önler.

İlişkiyi iyi bitirmek

Depozito konusunda en hızlı sonuç, çoğu zaman hukuki yollardan değil, ev sahibiyle iyi bir iletişimden geliyor. Taşınma tarihini erken bildirmek, yeni kiracı için evin gösterilmesine izin vermek, taşınma gününü haber vermek ve evi temiz teslim etmek, ev sahibinin de iadeyi geciktirmeden yapmasını kolaylaştırır. Bir kusur varsa bunu saklamak yerine baştan konuşmak ve makul bir çözüm önermek, uzun bir tartışmadan her zaman daha ucuzdur.

Taşınma günü: eşyalar çıkarken evi korumak

Depozito kaybının sık bir sebebi, taşınma sırasında evde oluşan hasar. Bir gardırop merdivende kapı kasasına çarpıyor, bir koltuk koridor duvarını çiziyor, ağır bir dolap parkeyi oyuyor. Bu hasarlar birkaç yıllık kiracılık süresince değil, tek bir günde oluşuyor.

Bunu önlemek için taşınma firmasıyla şunları konuşun: Kapı kasaları, köşeler ve merdiven korkulukları koruyucu malzemeyle kaplanacak mı? Ağır mobilyalar zeminde sürüklenmeden mi taşınacak? Büyük parçalar sökülerek mi çıkarılacak? Asansörsüz yüksek katlarda dış cephe asansörü kullanılacak mı? Taşınma sırasında evde bir hasar oluşursa firmanın bunu nasıl karşılayacağı da önceden konuşulmalı.

Eşyalar çıktıktan sonra duvarlardaki çivi ve dübel deliklerine bakın. Küçük delikleri macunla kapatmak çoğu zaman birkaç dakikalık bir iş ve ev sahibinin “boya gerekiyor” demesinin önüne geçebilir. Ama büyük müdahalelerden kaçının; acemice yapılmış bir boya, hiç yapılmamış bir boyadan daha fazla tartışma çıkarabilir.

Teslim günü: kayıt, kayıt, kayıt

Ev tamamen boşaldıktan sonra, ev sahibine anahtarı vermeden önce şunları yapın:

1. Temizlik: Evi teslim aldığınız temizlikte bırakın. Mutfak dolaplarının içi, fırın, banyo ve pencereler en çok dikkat edilen yerler.
2. Fotoğraf ve video: Her odayı, duvarları, zemini, kapıları, pencereleri, mutfak ve banyoyu tarih bilgisi görünecek şekilde fotoğraflayın. Odadan odaya yürüyerek çekilmiş tek bir video da çok işe yarar.
3. Sayaçlar: Elektrik, su ve doğalgaz sayaçlarının son durumunu fotoğraflayın.
4. Demirbaşlar: Evle birlikte teslim aldığınız eşyalar varsa, örneğin beyaz eşya, klima, perde rayı, bunların listesini kontrol edin.
5. Teslim tutanağı: Ev sahibiyle birlikte evi gezin ve kısa bir tutanak imzalayın. Tutanakta teslim tarihi, anahtar sayısı, sayaç değerleri ve evin genel durumu yazsın. Ev sahibinin itirazı varsa onu da tutanağa yazın.
6. Anahtar teslimi: Bütün anahtarları teslim edin ve teslim ettiğinizi yazılı hale getirin. Anahtar teslimi, kiranın sona erdiğini gösteren önemli bir an.

Ev sahibi depozitoyu iade etmezse

Çoğu durumda depozito, ev sahibiyle yapılan bir konuşma ve tutanakla birlikte iade ediliyor. Ama iade edilmiyorsa ya da haksız kesintiler yapılıyorsa izleyebileceğiniz yollar var.

Yazılı talep: Önce depozitonun iadesini yazılı olarak talep edin; iade için makul bir süre belirtin. Bu talep, sonraki adımlarda nezaket göstermiş olduğunuzun kanıtı olur. Gerekirse noter aracılığıyla ihtarname gönderilebilir.

Banka yolu: Depozito kanunda öngörüldüğü gibi bankaya yatırıldıysa, sözleşme bittikten sonraki üç aylık süre dolduğunda ve ev sahibi bankaya dava ya da icra takibi bildiriminde bulunmadıysa, bankaya başvurarak iadeyi isteyebilirsiniz.

Arabuluculuk: 1 Eylül 2023’ten itibaren kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu hale geldi. Depozito iadesi de kira ilişkisinden doğan bir uyuşmazlık olduğu için, mahkemeye gitmeden önce arabuluculuk aşamasından geçmeniz büyük ihtimalle gerekecek. Arabuluculuk çoğu zaman taraflar arasında hızlı bir uzlaşmayla sonuçlanıyor.

Dava: Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açılabiliyor. Bu aşamada giriş ve çıkış fotoğrafları, teslim tutanağı, sayaç fotoğrafları ve yazışmalar en önemli delilleriniz olacak.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut bir uyuşmazlıkta bir avukattan destek almanızı öneririz.

Yeni evde aynı hatayı yapmamak

Depozito tartışmalarının çoğu, eve girerken yapılmayan bir kayıttan doğuyor. Yeni evinize taşınırken, eşyalar gelmeden önce boş evi oda oda fotoğraflayın ve videoya çekin. Mevcut kusurları, örneğin çizik bir tezgâhı, kırık bir fayansı ya da lekeli bir duvarı ayrıca yakından çekin ve ev sahibine yazılı olarak bildirin. Birkaç yıl sonra taşınırken bu kayıt, depozitonuzu korumanın en güçlü aracı olacak.

Yeni evde mobilyaları yerleştirirken de evi korumak, gelecekteki depozitonuz için bir yatırım. Ağır mobilyaların altına keçe koymak parkeyi korur; duvara yaslanan mobilyalarla duvar arasında küçük bir boşluk bırakmak boyayı korur.

Bidüşüntaşın taşınma günü evi nasıl koruyor?

Taşınmalarda kapı kasalarını, köşeleri ve merdiven korkuluklarını koruyucu malzemeyle kaplıyor, büyük mobilyaları sökerek çıkarıyor ve zeminde sürüklemeden taşıyoruz. Asansörsüz yüksek katlarda dış cephe asansörü kullanarak eşyanın merdivenden ve koridordan hiç geçmemesini sağlayabiliyoruz. Eşyalar çıktıktan sonra evi sizinle birlikte son kez dolaşıyoruz. Taşındıktan sonra yapılacak diğer işler için taşındıktan sonra yapılması gerekenler ve taşınırken hangi resmî işlemler yapılır yazılarımıza, ücretsiz keşif için teklif formuna bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular